Samochód z usterką, korozją, niesprawną klimatyzacją czy problemem z silnikiem nadal można sprzedać, ale kupujący powinien wiedzieć, co rzeczywiście kupuje. Sprawdź, jak uczciwie opisać wady auta, co wpisać do umowy, jak udokumentować stan pojazdu i dlaczego ogólne zdanie „kupujący zna stan techniczny” nie rozwiązuje wszystkich problemów.
Samochód nie musi być w idealnym stanie, żeby można było go sprzedać. Używane auta mają zużycie, rysy, naprawy, a czasem również poważniejsze usterki. Najważniejsze jest to, aby nie przedstawiać samochodu w lepszym stanie, niż jest w rzeczywistości, i jasno poinformować kupującego o znanych istotnych wadach.
Jeżeli wiesz, że klimatyzacja nie działa, skrzynia szarpie, silnik zużywa olej albo na nadwoziu występuje poważna korozja, zatajenie problemu przed sprzedażą może później prowadzić do sporu. Znacznie bezpieczniej opisać wadę już w ogłoszeniu, omówić ją podczas oględzin i dodatkowo wpisać do umowy.
Nie oznacza to, że sprzedający odpowiada automatycznie za każdą awarię, która wydarzy się po zakupie. Przy prywatnej sprzedaży znaczenie mają między innymi charakter wady, stan auta w chwili sprzedaży, wiedza kupującego oraz treść zawartej umowy.
Tak. Sam fakt występowania usterki nie uniemożliwia sprzedaży używanego samochodu.
Można sprzedać zarówno samochód wymagający niewielkich napraw, jak i pojazd z poważniejszą awarią. Kupujący może świadomie zdecydować, że niższa cena rekompensuje mu konieczność wykonania naprawy.
Problem zaczyna się wtedy, gdy stan samochodu przedstawiany kupującemu różni się od rzeczywistości.
Jeżeli wiesz, że samochód ma poważną usterkę skrzyni biegów, nie powinieneś zapewniać:
Skrzynia działa idealnie, żadnych problemów.
Znacznie bezpieczniej powiedzieć:
Podczas zmiany z drugiego na trzeci bieg sporadycznie pojawia się szarpnięcie. Nie wykonywałem pełnej diagnozy i nie potrafię określić przyczyny.
Druga wersja nie próbuje diagnozować czegoś, czego sprzedający nie wie, ale jednocześnie przekazuje kupującemu konkretną informację.
Od prywatnego właściciela nie można oczekiwać, że samodzielnie ustali techniczną przyczynę każdego dźwięku czy zachowania auta.
Jeżeli wiesz jedynie, że samochód czasami traci moc, nie musisz wpisywać w ogłoszeniu „uszkodzona turbina”, jeśli nikt tego nie potwierdził.
Możesz opisać zaobserwowany objaw:
Przy mocnym przyspieszaniu sporadycznie występuje spadek mocy. Samochód nie był diagnozowany pod tym kątem.
To ważna zasada: oddzielaj to, co wiesz, od tego, czego się tylko domyślasz.
Nie warto ani ukrywać problemów, ani przypisywać samochodowi usterek, których istnienia nikt nie potwierdził.
Nie ma praktycznego sensu tworzyć wielostronicowego spisu każdej mikrorysy na kilkunastoletnim samochodzie. Szczególnie ważne są natomiast problemy, które mogą wpływać na bezpieczeństwo, możliwość korzystania z auta, koszty jego naprawy albo decyzję kupującego.
Przykładowo mogą to być:
Jeżeli wada jest oczywista i widoczna na pierwszy rzut oka, nadal warto ją odnotować, jeśli jest istotna dla transakcji.
Późniejszy spór może dotyczyć nie tylko treści umowy. Znaczenie może mieć również to, jak samochód został przedstawiony przed sprzedażą.
Dlatego nie używaj określeń:
jeżeli wiesz, że takie zapewnienia nie odpowiadają rzeczywistości albo nie masz wystarczających podstaw, żeby je złożyć.
Możesz natomiast napisać konkretnie:
Samochód użytkowany na co dzień. Klimatyzacja obecnie nie chłodzi, lewy czujnik parkowania nie działa, na prawym tylnym nadkolu widoczna korozja. Pozostałe znane mi informacje o stanie samochodu przedstawię podczas oględzin.
Taki opis może zmniejszyć liczbę przypadkowych zapytań, ale jednocześnie przyciąga osoby, które rzeczywiście akceptują stan samochodu.
Najważniejsze istotne problemy warto wskazać już w ogłoszeniu. Nie każda informacja musi jednak zostać opisana w kilku zdaniach na stronie oferty.
Dobrym rozwiązaniem jest trzyetapowe informowanie kupującego:
Dzięki temu trudno później twierdzić, że istotny problem został wspomniany jedynie mimochodem w rozmowie, której każda ze stron może po kilku miesiącach pamiętać inaczej.
Słowna informacja jest lepsza niż zatajenie problemu, ale przy istotnej wadzie warto pozostawić po niej ślad.
Możesz wykorzystać:
Po sprzedaży zachowaj kopię lub zrzut opublikowanego ogłoszenia. Portal może później usunąć ofertę albo przestać ją wyświetlać.
Zachowaj również istotną korespondencję dotyczącą stanu technicznego samochodu.
Najlepszy zapis jest konkretny i zrozumiały.
Zamiast:
Samochód jest uszkodzony.
lepiej napisać:
Kupujący został przed zawarciem umowy poinformowany, że klimatyzacja nie chłodzi, prawy przedni czujnik parkowania jest niesprawny, a na dolnej części lewego tylnego błotnika występują ogniska korozji.
Jeżeli występuje problem wymagający diagnozy:
Kupujący został poinformowany o występującym sporadycznie szarpnięciu automatycznej skrzyni biegów podczas zmiany przełożenia. Przyczyna objawu nie została ustalona.
Taki zapis pokazuje dokładnie, jaką wiedzę miał kupujący przed zawarciem umowy.
W wielu wzorach umów znajduje się zdanie:
Kupujący oświadcza, że zna stan techniczny pojazdu i nie wnosi zastrzeżeń.
Można pozostawić podobne oświadczenie jako informację, że kupujący miał możliwość obejrzenia samochodu, ale nie należy traktować go jako uniwersalnego zabezpieczenia przed odpowiedzialnością za każdą możliwą wadę.
Kupujący może znać ogólny stan samochodu, a jednocześnie nie wiedzieć o problemie, którego nie dało się zauważyć podczas zwykłych oględzin.
Jeżeli sprzedający wie o konkretnej poważnej wadzie, znacznie bezpieczniejsze jest jej wyraźne wskazanie.
Kodeks cywilny przewiduje, że sprzedający jest zwolniony z odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.
To jeden z najważniejszych powodów, dla których warto dokumentować znane problemy.
Przykład:
Przed sprzedażą informujesz kupującego, że klimatyzacja nie działa. Informacja znajduje się również w umowie. Po miesiącu kupujący nie powinien skutecznie opierać roszczenia z rękojmi wyłącznie na niesprawnej klimatyzacji, ponieważ wiedział o tej konkretnej wadzie przy zakupie.
Nie oznacza to jednak, że poinformowanie o klimatyzacji zwalnia Cię automatycznie z odpowiedzialności za zupełnie inną wadę, o której kupujący nie wiedział.
Przy typowej umowie pomiędzy dwiema osobami prywatnymi strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć.
Jeżeli chcecie zastosować takie rozwiązanie, postanowienie powinno być jednoznaczne. Nie warto zakładać, że przypadkowe zdanie o znajomości stanu technicznego automatycznie oznacza wyłączenie rękojmi.
Trzeba też pamiętać, że wyłączenie rękojmi nie jest obowiązkiem. Jest to decyzja stron konkretnej transakcji.
To szczególnie ważne.
Wyłączenie albo ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedający podstępnie zataił wadę przed kupującym.
Nie można więc wiedzieć o poważnym problemie, aktywnie go ukryć, a następnie liczyć, że jedno zdanie w umowie rozwiąże sprawę.
Przykładem bardzo ryzykownego zachowania byłoby celowe skasowanie błędów tuż przed oględzinami wyłącznie po to, aby kupujący nie zauważył znanej awarii, połączone z zapewnieniem, że samochód nie ma żadnych problemów.
Równie ryzykowne jest użycie środka chwilowo maskującego objaw usterki tylko na czas sprzedaży.
To bardziej skomplikowana sytuacja.
Brak wiedzy sprzedającego o problemie nie oznacza automatycznie, że odpowiedzialność z tytułu rękojmi nigdy nie może powstać.
Jeżeli rękojmia nie została skutecznie wyłączona, sprzedający odpowiada za wady fizyczne istniejące w odpowiednim momencie związanym ze sprzedażą albo wynikające z przyczyny tkwiącej w samochodzie już wtedy.
Dlatego nie należy pisać w artykule ani umowie:
Sprzedający odpowiada tylko za wady, o których wiedział.
Takie stwierdzenie byłoby zbyt daleko idącym uproszczeniem.
Wiedza sprzedającego jest szczególnie istotna przy ocenie zatajenia wady, ale sama odpowiedzialność z rękojmi może mieć szerszy zakres.
Jeżeli mechanik mówił Ci, że skrzynia wymaga dalszej diagnostyki, nie przedstawiaj tego kupującemu jako:
To tylko czujnik za 100 zł.
jeżeli nie masz na to potwierdzenia.
Możesz powiedzieć:
Warsztat zwrócił uwagę na szarpnięcie skrzyni. Nie została wykonana pełna diagnostyka, więc nie znam kosztu ani dokładnej przyczyny.
Uczciwe przyznanie, że czegoś nie wiesz, jest znacznie bezpieczniejsze niż zapewnienie kupującego o taniej naprawie, która później okazuje się remontem za kilka tysięcy złotych.
Nie jest potrzebna w przypadku każdego używanego samochodu. Może być jednak bardzo przydatna, jeśli wiesz, że występuje konkretny niepokojący objaw.
Diagnostyka może pozwolić:
Jeżeli otrzymasz pisemny wynik diagnostyki i nie wykonasz naprawy, możesz przekazać dokument kupującemu.
Nie wybieraj jednak z opinii warsztatu wyłącznie informacji korzystnych dla siebie. Jeżeli pokazujesz dokument, nie ukrywaj jego istotnej części.
To przede wszystkim decyzja ekonomiczna.
Niewielkie i łatwe do usunięcia usterki często warto naprawić przed wystawieniem samochodu. Przykładem może być spalona żarówka, prosty problem z czujnikiem albo niedroga naprawa wpływająca na odbiór auta.
Przy poważnej awarii sytuacja może wyglądać inaczej. Jeśli naprawa automatycznej skrzyni kosztuje kilka lub kilkanaście tysięcy złotych, możesz zdecydować się na sprzedaż samochodu w obecnym stanie za odpowiednio niższą cenę.
Najważniejsze, aby kupujący wiedział, dlaczego cena jest niższa i z jakim problemem będzie musiał się zmierzyć.
Jeżeli znana wada może wpływać na bezpieczeństwo jazdy, potraktuj ją szczególnie poważnie.
Nie organizuj jazdy próbnej samochodem, jeżeli jego aktualny stan nie pozwala na bezpieczne uczestniczenie w ruchu.
W takiej sytuacji ustal z kupującym odpowiedni sposób odbioru, na przykład transport samochodu zamiast normalnego wyjazdu na drogę.
W ogłoszeniu można jasno zaznaczyć:
Samochód sprzedawany jako wymagający naprawy. Odbiór pojazdu transportem. Szczegóły stanu technicznego podaję zainteresowanym przed oględzinami.
Nie warto ryzykować bezpieczeństwa tylko po to, aby pokazać kupującemu, że samochód „jeszcze jakoś jedzie”.
Określenie „bezwypadkowy” może mieć duże znaczenie dla decyzji kupującego.
Jeżeli wiesz, że samochód uczestniczył w poważnym zdarzeniu i był naprawiany, nie powinieneś przedstawiać go jako bezwypadkowego.
Jeżeli nie znasz pełnej historii samochodu, możesz powiedzieć to wprost.
Samochód posiadam od pięciu lat. W czasie mojego użytkowania nie uczestniczył w wypadku. Nie mam pełnej wiedzy o całej wcześniejszej historii pojazdu.
Taki zapis jest znacznie bardziej precyzyjny niż deklarowanie historii, której nie możesz potwierdzić.
Podobna zasada dotyczy przebiegu.
Jeżeli posiadasz auto od kilku lat i nie masz pewności, co działo się wcześniej, możesz odnotować aktualne wskazanie drogomierza bez składania zapewnienia dotyczącego całej historii pojazdu.
W umowie można wpisać:
Wskazanie drogomierza w chwili wydania pojazdu: 216 430 km.
Jeżeli natomiast masz wiedzę o nieprawidłowościach związanych z przebiegiem, nie wolno tworzyć kupującemu fałszywego obrazu historii samochodu.
Sprzedający, który uczciwie informuje o wadach, nie powinien jednocześnie utrudniać kupującemu weryfikacji samochodu.
Jeżeli warunki na to pozwalają, umożliw:
Nie musisz zgadzać się na każdą propozycję kupującego ani pozwalać na demontaż samochodu podczas oględzin. Rozsądna możliwość sprawdzenia auta działa jednak również na korzyść sprzedającego.
Jeżeli posiadasz dokumentację dotyczącą stanu i napraw samochodu, warto ją uporządkować.
Mogą to być:
Nie chodzi o zasypanie kupującego papierami. Dokumenty pozwalają po prostu lepiej ustalić rzeczywisty stan i historię auta.
Przy samochodzie z istotnymi wadami osobny protokół przekazania może być szczególnie przydatny.
Możesz zapisać w nim:
Protokół nie jest magiczną ochroną przed roszczeniami, ale pomaga udokumentować rzeczywisty stan transakcji.
Jeżeli rękojmia ma zastosowanie, a występują przesłanki odpowiedzialności sprzedającego, kupujący może dysponować uprawnieniami przewidzianymi w Kodeksie cywilnym.
Mogą one obejmować między innymi:
Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.
Nie oznacza to również, że każda awaria występująca po sprzedaży jest automatycznie podstawą do skutecznego roszczenia wobec poprzedniego właściciela.
Jeżeli odpowiedzialność z tytułu rękojmi nie została skutecznie zmieniona lub wyłączona, obowiązujące przepisy przewidują co do zasady odpowiedzialność za wadę fizyczną stwierdzoną przed upływem dwóch lat od dnia wydania rzeczy kupującemu.
Nie oznacza to dwuletniej gwarancji na używany samochód.
Nie każda awaria w ciągu dwóch lat obciąża sprzedającego. Znaczenie ma między innymi to, czy wada istniała w odpowiednim momencie albo wynikała z przyczyny tkwiącej w samochodzie już wtedy.
Nie ignoruj sprawy, ale też nie zakładaj automatycznie, że musisz zwrócić pieniądze.
Poproś kupującego o:
Następnie sprawdź:
Jeżeli spór dotyczy poważnej awarii i dużych pieniędzy, rozsądna może być niezależna ekspertyza techniczna.
Jeżeli kupujący zgłasza roszczenie na kilka lub kilkanaście tysięcy złotych, warto przejść z rozmów telefonicznych na formę pozwalającą zachować treść komunikacji.
Odpowiadaj rzeczowo. Nie składaj pod wpływem emocji deklaracji typu:
Dobra, zapłacę za wszystko, tylko daj mi spokój.
ale również nie odpowiadaj:
Kupiłeś, to teraz Twój problem. Nie dzwoń więcej.
Najpierw trzeba ustalić fakty i podstawę zgłaszanego roszczenia.
Jeżeli wada jest Ci znana i może mieć istotne znaczenie dla kupującego, zatajenie jej zwiększa ryzyko późniejszego konfliktu.
Samo skasowanie historycznego błędu po wykonanej naprawie jest czymś innym niż celowe maskowanie istniejącej awarii przed kupującym. Nie stosuj działań mających stworzyć fałszywy obraz stanu pojazdu.
Ogólne zdanie nie jest tak dobrym dowodem jak konkretny zapis dotyczący problemu.
Jeżeli nie znasz przyczyny, nie zapewniaj, że naprawa kosztuje 200 zł.
Po sprzedaży portal może usunąć ofertę. Zachowaj jej treść.
Jeżeli masz faktury i wyniki diagnostyki, uporządkuj je zamiast wyrzucać przed sprzedażą.
Nie deklaruj bezwypadkowości, jeśli wiesz, że auto uczestniczyło w poważnym zdarzeniu.
Nie pozwala. Przy podstępnym zatajeniu wady wyłączenie lub ograniczenie rękojmi jest bezskuteczne.
To również zbyt duże uproszczenie. Jeżeli rękojmia działa, zakres odpowiedzialności trzeba oceniać według jej przepisów, a nie wyłącznie według wiedzy sprzedającego.
Załóżmy, że sprzedajesz 12-letnie auto. Wiesz o trzech problemach:
Rozsądny sposób działania:
Kupujący podejmuje wtedy świadomą decyzję: zna problemy i wie, że cena samochodu uwzględnia jego stan.
Sprzedaż samochodu z usterką nie musi oznaczać późniejszego konfliktu. Kupujący może świadomie zdecydować się na auto wymagające naprawy, jeżeli zna jego rzeczywisty stan i cena jest dla niego akceptowalna.
Najważniejsze jest konsekwentne działanie: nie ukrywaj znanych problemów, nie składaj zapewnień, których nie możesz potwierdzić, pozwól kupującemu sprawdzić auto i zapisz istotne wady w dokumentach.
Ogólna klauzula o znajomości stanu technicznego nie zastąpi konkretnego opisu problemów. Również wyłączenie rękojmi przy prywatnej sprzedaży nie powinno być traktowane jako sposób na świadome zatajenie wady.
Im dokładniej obie strony wiedzą przed podpisaniem umowy, co jest przedmiotem sprzedaży, tym mniejsze ryzyko telefonu kilka tygodni później z pytaniem: „Dlaczego mi o tym nie powiedziałeś?”.
W AutoCzeka.pl możesz przygotować przejrzyste ogłoszenie i uporządkować informacje o samochodzie jeszcze przed spotkaniem z zainteresowanym. Przy aucie z wadą szczególnie ważne jest, aby opis odpowiadał rzeczywistemu stanowi pojazdu i nie obiecywał kupującemu więcej, niż możesz rzetelnie potwierdzić.
Sprzedaż samochodu nie powoduje automatycznego wygaśnięcia jego OC. Polisa przechodzi na kupującego, ale sprzedający musi zgłosić zbycie ubezpieczycielowi, a nowy właściciel powinien zdecydować, czy korzysta z dotychczasowej ochrony, czy zawiera własne OC. Sprawdź, co dzieje się ze składką, ratami, rekalkulacją i zwrotem pieniędzy za niewykorzystany okres.
Czytaj poradnik
Przelew, gotówka czy przelew natychmiastowy? Przy sprzedaży samochodu liczy się nie tylko sposób płatności, ale przede wszystkim pewność, że pieniądze rzeczywiście zostały otrzymane. Sprawdź, jak bezpiecznie rozliczyć sprzedaż auta, nie dać się nabrać na fałszywe potwierdzenie przelewu i wiedzieć, kiedy można przekazać kupującemu kluczyki.
Czytaj poradnik
Dobra umowa sprzedaży samochodu powinna jednoznacznie wskazywać strony, sprzedawane auto, cenę oraz najważniejsze ustalenia dotyczące zapłaty i przekazania pojazdu. Sprawdź, jakie dane warto wpisać, jak opisać stan samochodu, których popularnych zapisów nie przeceniać i jakie błędy mogą później utrudnić rejestrację albo doprowadzić do sporu.
Czytaj poradnik